Wetenschappelijke doorbraak opent nieuwe perspectieven voor Alzheimeronderzoek

Onderzoekers van het VIB zijn erin geslaagd om in het laboratorium, op basis van menselijke stamcellen, de allereerste moedercellen te kweken waaruit de immuuncellen van onze organen ontstaan. 

Dit onderzoek, financieel ondersteund door Stichting Stopalzheimer, opent nieuwe perspectieven voor de studie van ziekten zoals Alzheimer.

De essentiële rol van immuuncellen

Elk orgaan in ons lichaam wordt beschermd door gespecialiseerde immuuncellen, de macrofagen. Deze cellen leven lang, ruimen beschadigd weefsel op en helpen hun orgaan gezond te houden. De lever, het hart en de nieren hebben elk hun eigen macrofagen. In de hersenen worden deze gespecialiseerde immuuncellen microglia genoemd.

Deze cellen ontstaan uit moedercellen die al heel vroeg in de embryonale ontwikkeling verschijnen. Bij de mens is deze fase bijzonder moeilijk te bestuderen, omdat embry Bart De Strooper en Renzo Manonaal weefsel moeilijk toegankelijk is voor onderzoek. 

De teams van Bart De Strooper en Renzo Mancuso hebben deze vroege ontwikkelingsfase in het laboratorium nagebootst met behulp van menselijke stamcellen.

Om na te gaan of de gekweekte cellen zich gedragen als de oorspronkelijke moedercellen, transplanteerden de onderzoekers ze in een levend organisme. De cellen vestigden zich in verschillende organen en pasten zich aan hun omgeving aan. In de hersenen ontwikkelden ze zich tot microglia, terwijl ze in de lever, het hart en de nieren uitgroeiden tot macrofagen die specifiek zijn voor elk orgaan. Bovendien namen ze de werking over van menselijke macrofagen uit die verschillende organen. Het is dus de omgeving waarin de cellen terechtkomen die bepaalt welke functie ze vervullen.

“Het spannende hieraan is dat we nu menselijke cellen kunnen produceren die niet alleen lijken op cellen uit het vroege ontwikkelingsstadium, maar zich ook zo gedragen”, legt Renzo Mancuso uit.

Nieuwe onderzoekspistes voor Alzheimer en aanverwante aandoeningen

Bij de ziekte van Alzheimer lijken bepaalde immuuncellen in de hersenen hun rol in de bewaking en het onderhoud van het hersenweefsel niet meer naar behoren te vervullen. Door deze cellen vanuit stamcellen te kweken, kunnen onderzoekers bestuderen wat er gebeurt wanneer hun werking verstoord raakt. Ook kunnen ze onderzoeken of nieuwe cellen die functie in de toekomst mogelijk zouden kunnen overnemen.

“Met een systeem waarmee we kunnen onderzoeken hoe deze cellen zich ontwikkelen en aanpassen, en hoe ze eventueel vervangen zouden kunnen worden, krijgen we een nieuwe manier om hun rol bij de ziekte te bestuderen”, benadrukt Bart De Strooper.

Op langere termijn willen de onderzoekers nagaan of beschadigde of slecht functionerende immuuncellen ooit vervangen zouden kunnen worden, met name bij neurodegeneratieve aandoeningen zoals de ziekte van Alzheimer en frontotemporale dementie.

“Elke vooruitgang in het begrijpen van deze cellen brengt het onderzoek een stap dichter bij nieuwe antwoorden voor mensen die door de ziekte getroffen worden. Dankzij dit soort projecten en de steun van onze donateurs komen we elke dag een stap dichter bij een toekomst waarin we Alzheimer kunnen stoppen en een doeltreffende behandeling kunnen vinden.”, zegt Kamar Bouchoucha, wetenschappelijk verantwoordelijke van Stichting Stopalzheimer.

Over Stichting Stopalzheimer

Stichting Stopalzheimer financiert wetenschappelijk onderzoek naar de ziekte van Alzheimer en aanverwante aandoeningen in België en is sinds 1995 erkend als instelling van openbaar nut. De stichting ondersteunt innovatieve onderzoeksprojecten die gericht zijn op een beter begrip, vroegtijdige opsporing en preventie van de ziekte van Alzheimer. Dankzij de steun van haar donateurs draagt de stichting bij aan nieuwe wetenschappelijke inzichten en mogelijke oplossingen voor patiënten en hun naasten. 

Sinds haar oprichting heeft Stichting Stopalzheimer meer dan 44 miljoen euro geïnvesteerd in onderzoek dat in België wordt uitgevoerd.